Encyclia lancifolia × Epicattleya Miva Etoile is een opvallende orchideeënhybride met donker wijnrode tot bijna zwartpaarse bloemen. De smalle bloemdelen hangen als armen rond de prominente lip, waardoor de bloemen doen denken aan een kleine inktvis of octopus. Bovendien zijn ze sterk geurend en kunnen ze zich gedurende langere tijd na elkaar aan dezelfde bloemsteel openen.
De combinatie van de bijzondere bloemvorm, diepe kleur en uitgesproken geur maakt deze orchidee interessant voor verzamelaars die iets anders zoeken dan een klassieke grootbloemige Cattleya. Daarbij blijft het plantlichaam relatief compact, hoewel de bloemstelen duidelijk boven het blad kunnen uitsteken.
Naam en taxonomie
De plant wordt in de handel aangeboden als Encyclia lancifolia × Epicattleya Miva Etoile. Door verschillende botanische herindelingen zijn beide namen inmiddels echter verouderd.
Encyclia lancifolia wordt tegenwoordig beschouwd als een synoniem van Prosthechea cochleata. Ook de andere ouder, Epicattleya Miva Etoile Noire, wordt onder de moderne naam Guarechea Miva Etoile Noire geplaatst. Deze ouder is op zijn beurt een primaire hybride tussen Guarianthe bowringiana en Prosthechea cochleata.
De volledige kruising is geregistreerd als Guarechea Black Comet. Daardoor bestaat de genetische achtergrond voor ongeveer driekwart uit Prosthechea cochleata en voor een kwart uit Guarianthe bowringiana. Dat verklaart zowel de karakteristieke inktvisachtige bloemvorm als de donkerpaarse kleurinvloed.
Omdat veel liefhebbers en kwekers de oudere naam nog gebruiken, blijft Encyclia lancifolia × Epicattleya Miva Etoile een belangrijke zoek- en handelsnaam.
Oorsprong
Dit is een door mensen gemaakte orchideeënhybride en heeft daarom geen eigen natuurlijk verspreidingsgebied. De voorouders komen uit de tropische delen van Noord-, Midden- en Zuid-Amerika.
Prosthechea cochleata groeit van Zuid-Florida en het Caribisch gebied via Mexico en Midden-Amerika tot in het noorden van Zuid-Amerika. De soort groeit daar voornamelijk als epifyt op bomen. Guarianthe bowringiana komt van nature voor van het zuiden van Mexico tot Honduras en groeit onder andere op rotsen en op lichte plaatsen in vochtig tropisch gebied.
Voor de verzorging betekent deze achtergrond dat de hybride houdt van een lichte standplaats, warme tot gematigde temperaturen en regelmatige watergift. Tegelijkertijd moeten de wortels voldoende lucht krijgen en tussen twee gietbeurten enigszins kunnen opdrogen.
Kenmerken
De plant groeit sympodiaal en vormt stevige, afgeplatte tot enigszins spoelvormige pseudobulben. Boven op iedere volwassen pseudobulb verschijnen één of meerdere langwerpige, leerachtige bladeren. Nieuwe scheuten ontstaan vanuit de basis van oudere pseudobulben, waardoor de plant zich geleidelijk over de pot uitbreidt.
De bloemsteel verschijnt vanuit de top van een volgroeide pseudobulb. Aan deze steel kunnen meerdere bloemen na elkaar opengaan. De bloemen hebben doorgaans een donkere wijnrode, roodpaarse of bijna zwartpaarse kleur. Hoe donker ze werkelijk ogen, hangt af van het individuele exemplaar, de leeftijd van de bloem en de lichtomstandigheden. In helder daglicht worden meestal meer roodpaarse nuances zichtbaar, terwijl de bloemen bij indirect licht bijna zwart kunnen lijken.
Kenmerkend is de niet-geresupineerde bloemvorm. Daardoor bevindt de opvallende lip zich bovenaan in plaats van onderaan de bloem. De smallere kelk- en kroonbladeren hangen daaronder, waardoor de bloem haar typische inktvisachtige uiterlijk krijgt.
Ook de geur is een belangrijk onderdeel van de aantrekkingskracht. Deze kan vooral overdag en bij iets warmere temperaturen duidelijk waarneembaar zijn. De exacte intensiteit en geurbeleving kunnen per plant en bloemfase verschillen.
Verzorging
Deze hybride is over het algemeen gemakkelijker te verzorgen dan haar specialistische uiterlijk doet vermoeden. Ze combineert de groeikracht van Prosthechea cochleata met de kleurinvloed en bloemrijkheid van Guarianthe bowringiana. Daardoor is het een sterke keuze voor liefhebbers die hun eerste stap willen zetten van standaard huiskamerorchideeën naar botanisch ogende Cattleya-verwanten.
De belangrijkste aandachtspunten zijn voldoende licht, een luchtig substraat en een watergift die aansluit op de actieve groei. Een te donkere standplaats geeft vaak gezonde bladeren, maar weinig of geen bloemen. Een voortdurend nat substraat kan daarentegen de wortels beschadigen.
Licht
Geef deze orchidee veel helder, gefilterd licht. Een lichtniveau dat geschikt is voor Cattleya’s vormt een goed uitgangspunt. Directe ochtend- of avondzon wordt doorgaans goed verdragen en helpt de pseudobulben stevig af te rijpen. Bescherm de bladeren tijdens warme zomerdagen wel tegen felle middagzon achter glas.
Bij voldoende licht blijven de bladeren middelgroen en ontstaan compacte, stevige pseudobulben. Een lichte roodpaarse verkleuring kan bij sterke belichting normaal zijn. Worden de bladeren daarentegen zeer donkergroen en langgerekt, dan staat de plant waarschijnlijk te donker om betrouwbaar te bloeien.
Een raam op het oosten of westen is vaak geschikt. Bij een raam op het zuiden is lichte zonwering tijdens de warmste uren verstandig. Onder plantenlampen kan de orchidee relatief dicht bij de verlichting worden geplaatst, mits de bladeren niet oververhit raken.
Temperatuur
Een warme tot gematigde teelt past het beste bij deze hybride. Overdag is ongeveer 20 tot 28 °C geschikt, terwijl de temperatuur ’s nachts mag dalen naar circa 15 tot 19 °C. Dat verschil tussen dag en nacht ondersteunt de rijping van nieuwe pseudobulben en kan de bloemaanleg stimuleren.
De plant verdraagt tijdelijk hogere temperaturen, mits de lucht beweegt en de wortels niet volledig uitdrogen. Bij temperaturen boven 30 °C moet vooral worden gelet op ventilatie en luchtvochtigheid. Langdurig koud en nat houden is schadelijker dan een korte warme periode.
Substraat en teeltwijze
Een luchtig epifytensubstraat is belangrijk. Een mengsel van middelgrote orchideeënschors met puimsteen, perliet of houtskool geeft de wortels voldoende zuurstof en blijft niet te lang nat. Een kleine hoeveelheid vochtvasthoudend materiaal kan worden toegevoegd wanneer de plant in een warme, droge huiskamer staat, maar het substraat mag nooit compact worden.
De aangeboden volwassen plant staat in een pot van 12 centimeter. Kies bij het verpotten geen veel grotere pot, want een te ruime hoeveelheid substraat droogt rond het beperkte wortelgestel te langzaam op. Zorg slechts voor voldoende ruimte voor één of twee nieuwe groeirichtingen.
Prosthechea-achtige wortels reageren gevoelig op oud, verteerd substraat en op onnodige verstoring. Verpot daarom bij voorkeur wanneer nieuwe wortelpunten aan de basis van een jonge scheut verschijnen. Op dat moment kan de plant zich het snelst in het verse substraat vestigen.
Plaats de basis van de pseudobulben op of net boven het substraat. Wanneer jonge scheuten te diep worden geplant, blijft er gemakkelijk water rond de groeipunten staan.
Luchtvochtigheid
Een luchtvochtigheid tussen ongeveer 50 en 70 procent is doorgaans voldoende. In een warme kas of plantenruimte mag deze hoger liggen, zolang er voortdurend zachte luchtbeweging aanwezig is.
In een normale huiskamer is een extreem hoge luchtvochtigheid niet noodzakelijk. Een open opstelling met goede ventilatie is zelfs veiliger dan een afgesloten, voortdurend vochtige ruimte. Laat de plant niet dicht tegen andere planten staan wanneer bladeren en jonge scheuten na het water geven lang nat blijven.
Water geven
Geef tijdens de ontwikkeling van nieuwe scheuten en wortels royaal water. Maak het volledige substraat nat en laat overtollig water daarna goed weglopen. Wacht vervolgens totdat het mengsel grotendeels is opgedroogd voordat opnieuw water wordt gegeven. De pseudobulben mogen stevig blijven en niet sterk gaan rimpelen.
Zodra de nieuwe pseudobulben volgroeid zijn, kan de watergift iets worden verminderd. De plant heeft echter geen harde, volledig droge rustperiode nodig. Vooral wanneer een bloemsteel actief doorgroeit, is het belangrijk de plant niet langdurig te laten uitdrogen.
In de donkere wintermaanden droogt het substraat trager en is minder water nodig. Controleer daarom de pot in plaats van een vast weekschema te volgen. Gebruik bij voorkeur zacht water en geef ’s morgens, zodat jonge scheuten en bladoksels voor de nacht kunnen opdrogen.
Voeding
Tijdens de actieve groei kan regelmatig een verdunde orchideeënmest worden gegeven. Een kwart tot halve dosering eens per één tot twee weken is meestal voldoende. Wanneer de plant in de winter nauwelijks groeit, kan de voeding worden verminderd.
Spoel het substraat tussendoor met schoon water om opgehoopte mestzouten te verwijderen. Dit is vooral belangrijk bij hard leidingwater, omdat de fijne actieve wortelpunten gevoelig kunnen reageren op een te hoge zoutconcentratie.
Bloei
Een van de aantrekkelijkste eigenschappen van deze hybride is de langdurige, opeenvolgende bloei. De bloemen openen niet noodzakelijk allemaal tegelijk. In plaats daarvan kan de bloemsteel aan de top verder groeien en gedurende meerdere weken of zelfs maanden nieuwe knoppen vormen.
Knip een groene bloemsteel daarom niet weg nadat de eerste bloemen zijn uitgebloeid. Zolang de top groen en levend blijft, kan de steel opnieuw doorgroeien. Verwijder hem pas wanneer hij volledig bruin en droog is geworden.
De bloeiperiode kan onder Europese omstandigheden in het voorjaar, de zomer of het najaar vallen. In een stabiele, lichte kas of plantenruimte kan de plant ook op andere momenten bloeien. Een volwassen exemplaar met meerdere volgroeide pseudobulben kan bovendien verschillende bloemstelen produceren, waardoor de totale bloeiperiode aanzienlijk wordt verlengd.
De bloemkleur kan binnen deze hybride variëren. Sommige exemplaren bloeien donker wijnrood, terwijl andere een diep paarsbruine tot vrijwel zwarte indruk geven. Ook de breedte van de lip en de lengte van de hangende bloemdelen kunnen enigszins verschillen.
Verzorgingsniveau
Deze orchidee heeft een gemiddeld verzorgingsniveau, maar is binnen de meer bijzondere orchideeënhybriden relatief vergevingsgezind. Met voldoende licht en een luchtig substraat is de plant ook geschikt voor een liefhebber die al enige ervaring heeft met Phalaenopsis of Cattleya en iets ongebruikelijkers wil proberen.
De aangeboden exemplaren zijn volwassen en daardoor ver genoeg ontwikkeld om onder passende omstandigheden te bloeien. De planten zijn recent geïmporteerd, bij ons aangesterkt en vertonen actieve wortelgroei. Geef de plant na ontvangst daarom eerst een stabiele standplaats. Verpot alleen wanneer het substraat daar werkelijk aanleiding toe geeft of wanneer de nieuwe wortelgroei duidelijk is begonnen.
Afhankelijk van de gekozen variant wordt de plant bloeiend of niet-bloeiend geleverd. Een niet-bloeiend exemplaar kan na de overgang naar een nieuwe omgeving eerst energie steken in wortels en nieuwe scheuten voordat een volgende bloemsteel verschijnt.
Voor wie is deze plant geschikt?
Deze hybride is bijzonder geschikt voor liefhebbers van donkergekleurde, geurende orchideeën en voor verzamelaars die houden van afwijkende bloemvormen. De bijna zwarte kleur en inktvisachtige bloemen maken de plant opvallend zonder dat daarvoor een enorme orchidee nodig is.
Daarnaast is het een interessante keuze voor iemand die langdurige bloei belangrijker vindt dan één korte, massale bloeipiek. Doordat nieuwe bloemen opeenvolgend aan dezelfde steel kunnen verschijnen, blijft de plant vaak langere tijd aantrekkelijk.
Wie uitsluitend grote, ronde Cattleya-bloemen zoekt, zal deze hybride mogelijk te eigenzinnig vinden. Ook voor een donkere vensterbank is hij minder geschikt, want zonder voldoende licht neemt de bloeikans sterk af. Voor een lichte woning, serre of kas is het daarentegen een sterke en relatief toegankelijke verzamelplant.
Gebruikservaring in huis of kas
In huis staat de plant het beste dicht bij een helder raam. Houd daarbij rekening met de bloemsteel, die duidelijk hoger kan worden dan het compacte plantlichaam. Een lichte ondersteuning voorkomt dat een lange steel ombuigt of tegen het raam komt te rusten.
In een kas kan de plant tussen de warm tot gematigd groeiende Cattleya’s en Prosthechea’s worden geplaatst. Daar profiteert hij van veel gefilterd licht, een hogere luchtvochtigheid en goede luchtcirculatie. Daardoor kunnen volwassen planten meerdere stevige nieuwe scheuten per jaar maken.
Voor een traditioneel gesloten terrarium is deze hybride minder geschikt. Het formaat van de volwassen plant, de langere bloemstelen en de behoefte aan een wortelzone die tussendoor opdroogt, passen beter bij een open plantenruimte, serre of goed geventileerde kas.
Extra verzorgingstip
Laat een uitgebloeide maar nog groene bloemsteel altijd aan de plant zitten. Juist het vermogen om de steel verder te verlengen en achtereenvolgens nieuwe bloemen te openen, zorgt voor de lange bloeiperiode van deze hybride.
Let tegelijkertijd op de basis van nieuwe scheuten. Zodra daar frisse groene of witte wortelpunten verschijnen, begint de belangrijkste groeifase. Dat is het juiste moment om regelmatiger water en voeding te geven en, indien nodig, de plant te verpotten.
Korte productomschrijving
Encyclia lancifolia × Epicattleya Miva Etoile, tegenwoordig geregistreerd als Guarechea Black Comet, is een volwassen orchideeënhybride met geurige, donker wijnrode tot bijna zwartpaarse bloemen. De inktvisachtige bloemen kunnen zich langdurig en na elkaar aan dezelfde bloemsteel openen. Een bijzondere maar relatief toegankelijke keuze voor een lichte vensterbank, serre of kas.
